Lễ Cúng Đổi Mạng - Chương 18: Dưới Bàn Thờ Tổ
Muốn biết vì sao Linh bị chọn, đừng chỉ đào hồ sen. Đào dưới bàn thờ tổ.
Cuộc gọi của ông Cẩn đã tắt, nhưng câu nói ấy vẫn treo lơ lửng trên khu đất An Lạc Viên như một sợi dây đỏ mới được buộc vào cổ họng tất cả những người có mặt.
Nguyễn Hoài Nam đứng giữa bùn đất, mắt hướng về phía xa, nơi căn nhà họ Nguyễn nằm khuất sau những rặng cây và màn mưa đêm. Anh vừa tìm thấy nơi Linh bị chôn. Vừa nhìn thấy cổ tay em gái trồi lên khỏi bùn, vừa nghe mẹ gọi đúng tên con sau mười năm thờ bằng một bài vị nhục nhã. Tưởng rằng đáy sâu nhất đã mở ra dưới hồ sen chưa nở.
Nhưng ông Cẩn nói dưới bàn thờ tổ còn một người khác.
Một người không thuộc họ Nguyễn.
Một người khiến nghi lễ đổi mạng ở An Khê bắt đầu.
Nam cảm thấy đất dưới chân mình không còn vững. Không phải vì bùn. Vì mọi thứ anh biết về căn nhà của mình đang bị đào tung từng lớp. Bên trên là bàn thờ tổ. Dưới bàn thờ là Diệp. Dưới Diệp có thể còn một người. Dưới một người là cả một nghi lễ. Dưới nghi lễ là tiền đất, dự án, danh dự, thầy cúng, gia đình, và những cái tên bị đổi thành im lặng.
Khánh Vy đứng bên cạnh, điện thoại vẫn mở ghi âm sau cuộc gọi của ông Cẩn. Cô lập tức quay sang chị Hương, người phụ trách kỹ thuật hình sự từ tỉnh.
“Chị Hương, cần giữ hiện trường nhà họ Nguyễn đồng thời xin lệnh khám xét, khai quật khu vực nền phòng thờ.”
Chị Hương nhìn về phía hố trung tâm, nơi các kỹ thuật viên đang đánh dấu phần di hài nghi là Nguyễn Ngọc Linh.
“Ở đây chưa xong.”
“Em biết. Nhưng nếu dưới bàn thờ có chứng cứ, họ sẽ phá trước khi chúng ta quay lại.”
Chị Hương suy nghĩ rất nhanh. “Tôi ở lại hồ sen. Cô đưa một tổ nhỏ về nhà họ Nguyễn. Không tự ý đào khi chưa đủ thủ tục, nhưng giữ hiện trường, quay phim toàn bộ, không để người nhà hoặc đối tượng bên ngoài tiếp cận.”
Khánh Vy gật đầu.
Nam lập tức nói:
“Tôi đi cùng.”
Chị Hương nhìn anh. “Anh là người nhà nạn nhân và có liên quan trực tiếp. Về nguyên tắc, anh không được can thiệp hiện trường.”
“Tôi không can thiệp.” Nam nhìn bà. “Nhưng nếu dưới bàn thờ có thứ liên quan đến Linh hoặc Diệp, tôi cần ở đó.”
“Cần về mặt cảm xúc hay điều tra?”
Nam im một giây.
“Cả hai.”
Chị Hương nhìn anh rất lâu. Có lẽ bà định từ chối. Nhưng rồi bà nhìn sang hố bùn, nơi mảnh vải trắng của Linh nằm dưới ánh đèn công trường. Một người đã bị gia đình, thầy cúng và dự án che giấu suốt mười năm. Một người anh đã đến muộn nhưng vẫn đang cố làm đúng.
“Anh được đi.” Chị Hương nói. “Nhưng đứng ngoài dây phong tỏa khi chúng tôi làm việc. Nếu anh vượt ranh giới, tôi sẽ yêu cầu đưa anh ra ngoài.”
Nam gật đầu. “Tôi hiểu.”
Từ phía xe công an, dì Hạnh vẫn bị giữ, mặt tái xanh. Ông Phúc đang bị lập biên bản, điện thoại bị thu giữ sau cuộc gọi của ông Cẩn. Hoài Minh ngồi trên bùn, hai tay ôm đầu, như không còn nghe thấy gì quanh mình. Bà Mai thì vẫn quỳ gần dây phong tỏa, miệng lặp lại tên Linh, hết lần này đến lần khác, mỗi lần yếu hơn, nhưng không dừng.
Nam bước đến gần mẹ.
Bà ngẩng lên, mắt sưng đỏ.
“Nam... người ta đưa Linh lên chưa?”
“Chưa. Phải làm đúng quy trình.”
Bà gật đầu, như một đứa trẻ bị mắng nhưng biết mình không được cãi.
“Mẹ ở lại đây.” Nam nói. “Đừng rời khỏi khu vực có công an.”
“Con đi đâu?”
“Về nhà.”
Bà Mai lập tức sững lại.
Nam quan sát mặt mẹ. Trong đôi mắt mệt mỏi ấy, nỗi sợ lại bùng lên.
“Về... phòng thờ?”
“Ông Cẩn nói dưới bàn thờ còn một người.”
Bà Mai run lên. “Không. Không được đào.”
“Lần này mẹ lại nói vì thầy dặn?”
“Không phải.” Bà lắc đầu liên tục. “Không phải thầy. Mẹ không biết dưới đó có gì. Nhưng từ ngày mẹ về làm dâu, mẹ đã được dặn không bao giờ được quét sâu dưới gầm bàn thờ, không được dịch tủ thờ, không được gõ nền. Ông nội con từng nói nếu nền bàn thờ mở ra thì nhà họ Nguyễn không còn ai đứng được nữa.”
“Nhà họ Nguyễn đứng bằng cái gì?” Nam hỏi. “Bằng người bị chôn bên dưới à?”
Bà Mai cúi đầu, nước mắt rơi xuống bùn.
“Con nói đúng.” Bà thì thầm. “Mẹ chỉ sợ lần này dưới đó không chỉ có người chết.”
Nam không hiểu câu ấy ngay.
“Ý mẹ là gì?”
Bà ngẩng lên, nhìn anh bằng ánh mắt hoảng loạn.
“Có những đêm mẹ nghe tiếng thở dưới bàn thờ. Không phải tiếng khóc. Không phải tiếng gõ. Là tiếng thở. Như có người còn sống bị úp dưới đất.”
Nam lạnh sống lưng.
“Mẹ nghe từ khi nào?”
“Từ sau khi Linh chết.”
“Trước đó?”
Bà Mai im lặng.
“Mẹ.”
Bà nhắm mắt.
“Trước đó cũng có. Nhưng mẹ tự bảo chắc là chuột, là gió, là nhà cũ. Ai sống trong nhà thờ họ mà chẳng nghe tiếng lạ. Mẹ không dám nghĩ.”
Nam không còn gì để nói.
Anh quay đi.
Hoài Minh đứng lên khi thấy Nam chuẩn bị rời khu hồ sen.
“Tao đi với mày.”
“Không.”
“Nam.”
“Anh ở lại với mẹ. Và với Linh.”
Minh nhìn hố bùn, rồi nhìn Nam. “Nếu dưới bàn thờ có thứ liên quan đến cô Diệp, tao cũng phải biết.”
“Anh sẽ biết. Nhưng bây giờ anh ở đây.” Nam hạ giọng. “Lần này đừng bỏ Linh lại.”
Minh như bị câu đó đâm trúng. Anh nhìn xuống hố, môi run lên, rồi gật đầu.
“Ừ.”
Nam đi theo Khánh Vy ra xe.
Một tổ nhỏ gồm Khánh Vy, hai cán bộ tỉnh và một kỹ thuật viên được cử về nhà họ Nguyễn. Khi xe rời khu hồ sen, Nam nhìn lại qua kính sau. Ánh đèn công trường vẫn soi xuống hố. Dưới ánh sáng trắng lạnh, nơi đáng lẽ trồng sen để du khách “tĩnh tâm” giờ bị dây phong tỏa bao quanh. Những người mặc áo bảo hộ cúi xuống đất, cẩn thận từng chút một, như đang xin phép người chết được đưa sự thật lên mặt đất.
Đó là hình ảnh Nam biết mình sẽ mang theo cả đời.
Con đường về nhà họ Nguyễn ngắn hơn nhiều so với cảm giác trong lòng anh. Mưa bắt đầu ngớt. Bầu trời đen dày, nhưng ở phía đông có một vệt sáng rất mờ, có lẽ do đèn công trường hắt lên mây. An Khê sau nửa đêm không yên tĩnh. Nó đầy tiếng xe, tiếng chó sủa, tiếng người gọi nhau, tiếng bộ đàm, tiếng loa phát thanh bị ai đó bật nhầm rồi tắt vội. Một ngôi làng từng quen im lặng cuối cùng cũng bị đánh thức.
Xe dừng trước cổng nhà họ Nguyễn.
Cổng vẫn mở. Sân ướt, chậu than cũ dưới gốc khế đã bị mưa làm tan thành bùn đen. Trên cửa chính, lá bùa vàng mới dán ban sáng đã rách một nửa, mép giấy phập phồng dù không có gió.
Trong nhà có hai cán bộ đang canh hiện trường. Thầy Tư Lễ không còn ở đó.
Khánh Vy vừa bước vào đã hỏi:
“Ông Phạm Văn Lễ đâu?”
Một cán bộ trẻ tái mặt. “Lúc nãy mất điện khoảng vài phút. Khi có điện lại thì ông ấy... biến mất.”
Khánh Vy nhắm mắt trong một giây, như cố nén cơn giận.
“Có ai bị thương không?”
“Không. Nhưng dây trói bị cắt. Không rõ bằng gì.”
Nam không bất ngờ. Anh đã thấy bóng thầy Tư Lễ ở khu hồ sen. Nếu đó không phải ảo giác, ông ta đã thoát từ trước. Nếu là ảo giác, nó cũng chứng minh nơi này vẫn bị thứ gì đó thao túng.
Khánh Vy ra lệnh kiểm tra camera, ghi nhận việc đối tượng bỏ trốn, rồi tiến thẳng vào phòng thờ.
Dây cảnh báo quanh phòng thờ vẫn còn nhưng bị đứt một đoạn. Cửa mở. Không khí bên trong nồng mùi nhang mới và mùi ẩm cũ. Trên bàn thờ, các bát hương đã tắt. Tro phủ lên mặt gỗ thành một lớp xám mỏng. Khoảng trống nơi ảnh Linh từng đặt vẫn còn đó. Bài vị “Người Gánh Hạn” đã được Nam lấy ra, giờ nằm trong túi vật chứng.
Nền phòng thờ trước bàn thờ có vết nứt cũ, đã rỉ nước đen từ trước. Nhưng bây giờ vết nứt dài hơn, chạy thành một đường xiên đến sát chân tủ thờ.
Kỹ thuật viên đi cùng cúi xuống, soi đèn.
“Nền có dấu hiệu rỗng phía dưới.”
Khánh Vy hỏi: “Có thể xác định bằng thiết bị không?”
“Có máy dò cầm tay trong xe. Nhưng nếu bên dưới là hầm hoặc khoảng rỗng nhỏ, phải dùng thiết bị chuyên dụng. Tạm thời có thể ghi nhận âm thanh bằng gõ thử ở vùng ngoài khu nghi có vật chứng, nhưng không được phá nền.”
Khánh Vy gật đầu. “Làm đúng quy trình. Quay toàn bộ.”
Nam đứng ngoài dây, nhìn bàn thờ.
Không biết vì sao, từ lúc trở về, anh luôn có cảm giác căn phòng này đang thở. Không phải âm thanh rõ như mẹ anh kể. Chỉ là cảm giác rất nhẹ: bức tường, nền gạch, tủ thờ, bát hương, tất cả đang phập phồng dưới lớp im lặng.
Kỹ thuật viên dùng đầu cao su gõ nhẹ từng điểm quanh nền, cách xa vết nứt. Âm thanh vang lên khác nhau. Ở sát bàn thờ, tiếng gõ đục, nặng. Ở phía gần tủ thờ bên trái, tiếng gõ rỗng hơn.
Cộc.
Cộc.
Cộc.
Nam rùng mình.
Âm thanh ấy quá giống tiếng gõ trong phòng thờ đêm anh về.
Kỹ thuật viên dừng lại, nhìn Khánh Vy.
“Có khoang rỗng.”
Một cán bộ khác dựng máy quay sát hơn.
Khánh Vy cúi xuống, soi đèn vào khe nứt. Nước đen đã ngừng rỉ, nhưng trong khe có thứ gì đó trắng mờ. Không rõ là đá, xương, hay mảnh vải.
Nam bước tới theo bản năng.
Khánh Vy giơ tay chặn.
“Đứng ngoài.”
Anh dừng lại.
“Tôi thấy có gì trong khe.”
“Tôi cũng thấy.”
Cô dùng nhíp dài gắp rất nhẹ phần trắng ở mép khe. Nó không ra. Có vẻ bị kẹt sâu dưới nền. Nhưng khi nhíp chạm vào, từ dưới nền vang lên một tiếng thở rất khẽ.
Tất cả đứng im.
Kỹ thuật viên ngẩng phắt đầu.
“Có ai nghe không?”
Nam nghe.
Khánh Vy nghe.
Hai cán bộ nghe.
Tiếng thở lặp lại.
Rất nhỏ.
Như một người nằm dưới nền đất, qua rất nhiều lớp gạch, vẫn cố hít vào.
Từ bên ngoài gian khách, một tiếng trẻ con vang lên:
“Đừng gõ nữa.”
Mọi người quay lại.
Tuấn đứng ở cửa phòng thờ. Đứa bé đáng lẽ đang được đưa sang nhà hàng xóm trông tạm, không hiểu sao lại quay về. Mặt nó tái nhợt, hai mắt mở to nhìn nền gạch.
Khánh Vy vội bước đến.
“Ai đưa cháu vào đây?”
Tuấn lắc đầu. “Con nghe cô út gọi.”
Nam ngồi xuống trước mặt thằng bé.
“Linh gọi con?”
“Không phải cô Linh.” Tuấn nói rất nhỏ. “Cô khác.”
Nam và Khánh Vy nhìn nhau.
“Cô ấy nói gì?” Nam hỏi.
Tuấn chỉ vào nền dưới bàn thờ.
“Cô ấy nói đau lắm. Đừng gõ nữa. Gọi tên cô ấy trước.”
“Cô ấy tên gì?”
Tuấn mím môi, như đang cố nghe trong đầu.
“Nó tối quá.” Đứa bé nói. “Cô ấy nói tên bị đặt dưới chân bàn thờ.”
Nam quay phắt về phía tủ thờ.
Dưới chân bàn thờ có một bệ gỗ lớn, chạm hoa văn rồng mây, đặt sát nền. Nam từng thấy nó cả đời nhưng chưa bao giờ chú ý. Bệ gỗ quá nặng, gần như gắn liền với bàn thờ. Ở giữa bệ có một tấm gỗ chạm hình hoa sen úp.
Hoa sen.
Khánh Vy cũng nhìn thấy.
“Có thể có ngăn ẩn.”
Kỹ thuật viên kiểm tra bệ gỗ. Sau vài phút, anh ta phát hiện một khe cực nhỏ ở cạnh dưới tấm hoa sen úp. Bụi và sáp nhang đóng kín. Khi dùng đèn soi vào, khe hiện ra rõ hơn. Có dấu cạy cũ, nhưng rất lâu rồi.
“Không được phá.” Khánh Vy nói. “Chỉ ghi nhận trước.”
Nam nhìn tấm hoa sen úp.
Trong đầu anh hiện lên hồ sen An Lạc Viên, hố bùn, bàn tay Linh, và câu ông Cẩn: hồ sen chưa nở thì dùng hồ khác.
Có lẽ biểu tượng hồ sen đã ở trong nhà anh từ lâu trước khi có dự án.
Kỹ thuật viên dùng dụng cụ mỏng tách nhẹ lớp sáp nhang ở khe, không phá gỗ. Một mảnh giấy mục kẹt ở rìa rơi ra.
Khánh Vy dùng nhíp gắp lên, đặt trên khay chứng cứ.
Mảnh giấy chỉ bằng hai ngón tay, ố vàng, chữ gần như mất hết. Nhưng dưới ánh đèn, vẫn đọc được vài chữ:
...Thị Lan...
...không thuộc họ...
...chôn dưới hương án...
Nam nhìn mảnh giấy.
“Thị Lan?”
Tuấn đột nhiên bật khóc.
“Cô ấy nói không phải Thị Lan.”
Nam quay lại. “Vậy là gì?”
Tuấn bịt tai, nước mắt trào ra.
“Cô ấy nói người ta đổi tên cô ấy trước khi chôn.”
Căn phòng lạnh đi.
Khánh Vy hít sâu.
“Người không thuộc họ Nguyễn. Bị đổi tên. Chôn dưới hương án. Có thể là người đầu tiên thật sự.”
Nam nhìn bàn thờ tổ nhà mình.
Hương án.
Từ nhỏ, anh đã được dạy không được chạy nhảy trước bàn thờ, không được ngồi quay lưng vào hương án, không được nói bậy, không được đặt đồ linh tinh lên đó. Anh từng nghĩ đó là sự kính trọng tổ tiên.
Bây giờ anh tự hỏi, có phải người lớn sợ bọn trẻ nghe tiếng người bị chôn dưới hương án hơn là sợ chúng bất kính?
Từ điện thoại của Nam, vốn đã im lặng suốt từ khu hồ sen, một âm báo vang lên.
Tin nhắn mới.
Không phải số lạ.
Là từ số của Linh.
Nam mở ra.
Chỉ có một ảnh.
Ảnh chụp bằng điện thoại cũ, góc nhìn thấp từ dưới gầm bàn thờ. Trong ảnh là một tấm bài vị bị đặt úp xuống nền gỗ. Mặt sau bài vị có dòng chữ viết bằng mực đen:
PHẠM THỊ LAN.
Bên dưới, bằng nét bút khác, có một dòng nhỏ hơn:
Tên thật: Lê An Tâm.
Nam đọc to cái tên ấy:
“Lê An Tâm.”
Ngay khi cái tên được nói ra, nền phòng thờ rung mạnh.
Từ dưới bàn thờ vang lên một tiếng thở dài rất sâu, rất dài, như người bị vùi trong đất cuối cùng cũng được gọi đúng tên sau nhiều năm.
Bát hương chính trên bàn thờ nứt làm đôi.
Tro nhang đổ xuống mặt gỗ.
Trong lớp tro xám, một vật nhỏ lăn ra.
Một chiếc vòng bạc trẻ con, đen xỉn vì thời gian.
Tuấn nhìn chiếc vòng, khóc nấc:
“Cô ấy nói... đó không phải của cô ấy.”
Nam nhìn chiếc vòng.
Khánh Vy hỏi ngay:
“Vậy của ai?”
Tuấn nhìn lên bàn thờ, đôi mắt sợ hãi đến mức gần như vô hồn.
“Của đứa bé bị chôn cùng.”
Không ai nói được gì.
Bên ngoài, tiếng còi xe lại vang lên.
Nhưng lần này, từ phía sau nhà, không phải phía cổng.
Khánh Vy lập tức quay đầu.
Một cán bộ chạy vào từ sân sau, mặt tái mét:
“Chị Vy! Có người phóng hỏa nhà kho sau phòng thờ!”
Nam lao ra ngoài.
Phía sân sau, ngọn lửa đã bùng lên ở căn nhà kho cũ sát mảng tường bịt cửa sau phòng thờ. Lửa liếm lên mái tôn, khói đen cuộn vào mưa. Trong ánh lửa, Nam thấy một bóng người áo nâu sẫm đứng ở mép tường.
Thầy Tư Lễ.
Ông ta nhìn Nam qua màn khói.
Rồi ném một vật gì đó vào đám lửa.
Nam nhận ra hình dáng vật đó trước khi lửa nuốt chửng.
Một cuốn sổ bìa đen.
Có thể là danh sách tên.
Nam lao về phía lửa.
Khánh Vy hét lên sau lưng:
“Anh Nam, dừng lại!”
Nhưng trong khoảnh khắc ấy, Nam chỉ nghe thấy một tiếng nói rất nhỏ từ dưới nền phòng thờ vọng ra:
“Đừng để cháy tên chúng tôi.”