Lễ Cúng Đổi Mạng - Chương 13: Em Chưa Từng Được Chôn
Anh Nam, em chưa từng được chôn.
Câu nói ấy biến đêm mưa trên cầu Cầu Đen thành một khoảng trống không có lối ra.
Nguyễn Hoài Nam đứng chết lặng giữa cầu, hai tay ôm chặt hũ sứ trắng, còn bên tai như vẫn vang giọng Linh từ dưới mặt nước đen. Mưa rơi xuống vai anh, xuống tóc, xuống cổ áo, lạnh và nặng. Nhưng tất cả cái lạnh ngoài trời không bằng thứ vừa lan ra trong lồng ngực.
Mười năm.
Mười năm qua, anh đã tin em gái mình nằm trong ngôi mộ nhỏ ở nghĩa trang An Khê.
Anh từng đứng trước tấm bia ấy, đặt cúc trắng, xin lỗi Linh vì bảy cuộc gọi nhỡ. Từng cúi đầu vào ngày giỗ đầu, giỗ ba năm, rồi sau đó ít dần vì không chịu nổi cảm giác bất lực. Từng nghĩ ít nhất con bé còn có một nơi để yên nghỉ, dù căn nhà họ Nguyễn không xứng đáng giữ ảnh nó trên bàn thờ.
Nhưng Linh vừa nói: em chưa từng được chôn.
Vậy người nằm dưới mộ là ai?
Hay dưới đó chẳng có ai?
Đặng Khánh Vy giữ chặt tập giấy tờ bọc nilon vừa rơi ra từ túi vải của dì Hạnh. Đèn pin điện thoại của cô chiếu xuống trang “Biên bản xác nhận thân nhân đồng thuận di dời tro cốt Nguyễn Ngọc Linh”, nơi ngày ký hiện rõ ràng: ba ngày trước đêm Linh chết.
Ba ngày trước khi một người chết, gia đình đã ký giấy di dời tro cốt của người đó.
Không phải nhầm lẫn. Không thể là nhầm lẫn.
Đó là chuẩn bị.
Dì Hạnh đứng cách họ vài bước, mặt tái xanh, môi run nhưng vẫn cố nói:
“Giấy đó... giấy đó là bản dự thảo. Bên dự án làm sẵn mẫu thôi. Họ đánh nhầm ngày. Không có gì cả.”
Khánh Vy ngẩng lên nhìn bà ta.
“Dự thảo mà có đầy đủ chữ ký?”
Dì Hạnh nuốt khan. “Chữ ký... chữ ký để hoàn thiện hồ sơ sau. Đất thờ tự rắc rối, bên pháp lý họ bảo ký trước cho kịp tiến độ. Nhà nào cũng vậy.”
Nam quay sang dì.
“Nhà nào cũng ký giấy di dời tro cốt của người chưa chết?”
Dì Hạnh im bặt.
Bà Mai đứng sát lan can cầu, hai tay buông thõng. Sau khi nghe Linh gọi mình, bà như bị rút hết sức. Gương mặt ướt nhòe nước mưa và nước mắt. Ánh mắt bà nhìn hũ sứ trong tay Nam không còn dữ dội như trước, mà trống rỗng, hoảng loạn, như thể chính bà cũng vừa nhìn thấy một sự thật mà bà cố nhét xuống đáy lòng suốt mười năm.
“Không phải...” Bà lẩm bẩm. “Không phải như vậy. Mẹ có đưa nó đi chôn. Mẹ có đi đưa tang. Mẹ có nhìn quan tài. Mẹ có...”
Giọng bà đứt đoạn.
Nam bước đến gần.
“Mẹ có nhìn thấy Linh trong quan tài không?”
Bà Mai nhìn anh.
Câu hỏi ấy đơn giản đến mức tàn nhẫn.
Trong một đám tang, người mẹ nào chẳng nhìn thấy con mình lần cuối? Nhưng với nhà họ Nguyễn, nơi mọi thứ đều bị phủ bởi nhang khói, bùa chú, lời thầy, cửa khóa và những câu “đừng động”, Nam bỗng không chắc bất kỳ điều gì nữa.
“Mẹ có nhìn thấy mặt Linh khi nhập quan không?” anh hỏi lại.
Môi bà run lên. “Có...”
“Nhìn rõ không?”
Bà Mai siết hai tay, móng bấm vào lòng bàn tay.
“Mẹ... mẹ lúc đó không tỉnh. Thầy nói không nên nhìn lâu. Người gánh hạn nếu bị người thân khóc gọi nhiều sẽ không đi được. Thầy bảo che mặt con bé lại.”
Nam cảm giác từng chữ của mẹ đâm vào tai mình.
“Vậy mẹ không nhìn.”
“Mẹ có nhìn!” Bà Mai gào lên, rồi giọng vỡ ra ngay sau đó. “Mẹ thấy khăn trắng. Thấy tóc nó. Thấy tay nó...”
“Tay nào?”
Bà khựng lại.
Nam nhớ Linh có sợi chỉ đỏ ở cổ tay phải trong ngày tang.
“Mẹ thấy tay nào?”
Bà Mai lùi lại một bước, lưng chạm lan can cầu.
“Không nhớ... mẹ không nhớ...”
Khánh Vy tiến đến giữa hai người, giọng vẫn bình tĩnh nhưng rõ ràng:
“Bà Mai, tôi cần bà trả lời chính xác. Sau khi Linh mất, ai là người xử lý thi thể?”
Bà Mai nhìn cô như người chết đuối nhìn vào một cành cây quá xa.
“Thầy... thầy bảo để thầy lo phần lễ. Người nhà không được tự ý động vào. Sợ hạn quay lại.”
“Ai đưa Linh vào quan tài?”
“Thầy... dì Hạnh... ông Cẩn...” Bà nói đến cái tên đó thì toàn thân run bắn. “Không, không phải ông Cẩn. Tôi không biết. Tôi không thấy.”
Nam bước tới.
“Mẹ vừa nói ông Cẩn.”
“Không.” Bà ôm đầu. “Không phải. Ông ấy không ở đó. Ông ấy không bao giờ ở đó trước mặt mọi người. Tôi không biết.”
Dì Hạnh vội chen vào:
“Chị Mai lúc đó hoảng quá, nhớ nhầm. Đêm đó nhiều người ra vào, thầy phụ lễ cũng có. Nam, con đừng ép mẹ con nữa.”
Nam quay sang dì.
“Dì Hạnh, dì có mặt lúc nhập quan không?”
Dì Hạnh mím môi.
“Có.”
“Dì nhìn thấy Linh không?”
“Tất nhiên là có.”
“Nhìn rõ mặt?”
“Có.”
Nam tiến lại gần hơn. “Vậy dì nói đi. Lúc đó Linh mặc đồ gì?”
Dì Hạnh mở miệng, rồi khựng lại rất nhanh.
Mưa rơi xuống cầu. Tiếng nước dưới Cầu Đen chảy lững lờ. Khánh Vy im lặng quan sát, nhưng điện thoại của cô vẫn đang ghi hình.
Dì Hạnh cố cười.
“Lâu rồi, ai mà nhớ...”
“Em gái tôi chết, cả nhà bảo nó gánh hạn cứu mọi người, dì khóc to nhất đám tang. Mười năm thôi mà dì không nhớ nó mặc đồ gì lúc nhập quan?”
“Nam, con đừng hỗn.”
“Dì không thấy Linh.” Nam nói. “Mẹ không thấy. Có thể cả nhà không ai thấy.”
Bà Mai bịt tai. “Đừng nói nữa.”
Nhưng Nam không dừng.
“Vì người trong quan tài có thể không phải Linh.”
Ngay khoảnh khắc ấy, hũ sứ trong tay anh rung nhẹ.
Không mạnh. Chỉ một cái chấn rất khẽ, như bên trong có thứ gì vừa chạm vào thành sứ.
Nam cúi xuống nhìn.
Hũ sứ màu trắng, nhỏ hơn những hũ tro thường thấy. Nắp được dán bằng một lớp bùa đỏ đã cũ, quanh cổ hũ buộc sợi chỉ đỏ ba vòng. Dưới ánh đèn pin, mặt hũ lộ ra vài vết nứt mảnh. Ở đáy hũ có một dòng chữ nhỏ khắc tay, bị nước mưa làm ướt nên vừa hiện rõ hơn:
N.N.L - G.H.
Nguyễn Ngọc Linh - Gánh Hạn.
Nam thấy cơn giận trào lên, nhưng lần này nó không bùng nổ. Nó đi sâu xuống, lạnh và tối.
“Ngay cả trên hũ tro, mọi người cũng không ghi tên em ấy cho đàng hoàng.”
Bà Mai khóc nấc.
“Thầy nói không được ghi đủ tên. Nếu ghi đủ, nó sẽ biết đường về.”
“Và mẹ tin.”
“Mẹ sợ!”
“Linh sợ hơn mẹ.”
Câu đó làm bà Mai như mất hết sức. Bà trượt xuống, ngồi bệt trên mặt cầu ướt, ôm mặt khóc.
Khánh Vy quỳ xuống bên cạnh, nhưng không an ủi. Cô hỏi bằng giọng nghiệp vụ:
“Hũ này được lấy từ đâu?”
Bà Mai thở đứt quãng. “Trong tủ dưới bàn thờ.”
“Hũ được đặt ở đó từ khi nào?”
“Sau đám tang... thầy đưa cho tôi. Thầy bảo đó là phần tro còn lại sau lễ hóa giải. Không được chôn cùng mộ. Phải giữ trong nhà để khóa hạn.”
Nam ngẩng phắt lên.
“Phần tro còn lại?”
Bà Mai gật, nước mắt chảy không ngừng. “Thầy nói Linh không thể chôn nguyên. Người gánh hạn phải tách phần vía, nếu không nhà sẽ còn động.”
Nam cảm giác máu dồn lên thái dương.
Khánh Vy nhìn hũ sứ. “Bà chưa từng mở?”
“Không dám.”
“Không ai kiểm tra bên trong?”
Bà Mai lắc đầu.
Dì Hạnh đứng bên cạnh bỗng lùi một bước.
Nam thấy.
“Dì kiểm tra rồi?”
Dì Hạnh lập tức nói: “Không.”
“Dì biết trong hũ có gì.”
“Dì không biết!”
“Dì biết cả giấy di dời tro cốt đã ký trước khi Linh chết.”
Dì Hạnh quay người định chạy.
Khánh Vy phản ứng nhanh hơn. Cô bước tới nắm cổ tay bà ta, xoay người ép dì Hạnh sát lan can cầu.
“Bà Nguyễn Thị Hạnh, tôi yêu cầu bà hợp tác.”
Dì Hạnh vùng vẫy. “Buông tôi ra! Tôi không làm gì hết! Tất cả là chị Mai ký, anh Khang ký, thằng Minh ký! Tôi chỉ làm môi giới đất thôi!”
Khánh Vy giữ chặt hơn. “Môi giới đất hay môi giới người chết?”
Dì Hạnh cứng người.
Nam cầm hũ sứ bước tới.
“Dì nói đi. Linh bị đưa đi đâu sau lễ cúng?”
Dì Hạnh lắc đầu liên tục. “Không biết. Tôi không biết. Tôi chỉ nhận giấy tờ từ bên dự án. Họ bảo cần hợp thức hóa phần mộ trước khi bàn giao đất. Họ nói Linh dù còn sống hay chết cũng là người cản trở. Tôi tưởng... tôi tưởng chỉ dọa nó thôi. Ai biết thầy làm thật.”
“Làm thật cái gì?”
Bà ta nhìn Nam, môi run bần bật.
“Đổi chỗ.”
“Đổi chỗ với ai?”
Dì Hạnh bật khóc. “Tôi không biết tên. Họ đưa một cái quan tài đến sau lễ. Tôi chỉ thấy... tôi chỉ thấy bên trong đã có người.”
Bà Mai ngẩng phắt đầu.
“Cái gì?”
Lần này, ngay cả mẹ anh cũng không biết.
Dì Hạnh nhìn chị gái, mặt méo đi vì sợ.
“Chị Mai, em xin lỗi. Em tưởng người ta chỉ làm phần lễ. Em không biết họ đổi thật. Thầy bảo Linh phải được đưa đi riêng, còn đám tang vẫn phải diễn ra để làng không nghi. Ông Cẩn nói chỉ cần có người nằm trong quan tài là xong.”
Bà Mai bò tới, túm lấy chân dì Hạnh.
“Mày nói gì? Mày nói gì hả Hạnh? Người trong quan tài không phải con tao?”
Dì Hạnh khóc nấc. “Em không biết! Em không nhìn! Em thề em không nhìn!”
Bà Mai gào lên, lao tới đánh em gái, nhưng Khánh Vy và Nam kịp ngăn lại. Cơn đau đến muộn mười năm biến bà thành một người khác. Bà túm áo dì Hạnh, khóc như xé cổ họng:
“Mày trả con tao đây! Mày trả Linh cho tao!”
Nam giữ mẹ, lòng không biết nên đau hay lạnh.
Mười năm qua, bà sợ gọi tên Linh. Thờ con như người gánh hạn. Tin rằng con mình là tai họa. Nhưng khi biết đám tang cũng có thể là giả, nỗi đau của một người mẹ vẫn bật ra rất thật.
Có lẽ con người có thể vừa yêu vừa hại một người khác.
Và đó mới là thứ đáng sợ nhất.
Khánh Vy còng một tay dì Hạnh vào lan can cầu để giữ bà ta không bỏ chạy, rồi gọi hỗ trợ. Nhưng điện thoại mất sóng. Cô chửi khẽ, thử bộ đàm. Chỉ có tiếng rè.
“Không có sóng.” Cô nhìn Nam. “Chúng ta phải đưa cả hai người này về nhà hoặc ra đường chính.”
Nam nhìn xuống hũ sứ.
“Trước tiên phải biết trong này có gì.”
Bà Mai ngẩng lên, hoảng loạn:
“Không được mở ở đây.”
“Mẹ định rải nó xuống sông.”
“Mẹ không biết bên trong là gì!”
“Vậy càng phải mở.”
Khánh Vy ngăn lại. “Theo quy trình, hũ này phải được niêm phong và mở trong điều kiện kiểm nghiệm.”
“Có thể trong đó là manh mối duy nhất cho biết Linh bị đưa đi đâu.”
“Tôi hiểu. Nhưng nếu anh mở ở đây, chứng cứ có thể bị hủy.”
Nam nhìn mặt nước Cầu Đen.
Mưa vẫn rơi. Dưới cầu, dòng nước đen chảy chậm như đang chờ. Bóng trắng của Linh đã biến mất, nhưng câu nói cuối cùng vẫn bám vào anh:
Em chưa từng được chôn.
Nam hít sâu.
“Được. Không mở ở đây.”
Anh cởi áo khoác ngoài, bọc hũ sứ lại, rồi đặt vào balo trong ngăn riêng. Khánh Vy dùng dây niêm phong tạm trong túi nghiệp vụ dán quanh miệng ngăn, ghi thời gian, địa điểm bằng bút chống nước.
Dì Hạnh vẫn khóc. Bà Mai ngồi bệt trên cầu, mắt trống rỗng, miệng lặp đi lặp lại tên Linh.
“Linh... Linh ơi... mẹ không biết... mẹ không biết...”
Nam không trả lời.
Anh không còn đủ lòng để an ủi mẹ. Cũng không còn đủ giận để hét vào mặt bà. Mọi thứ đã vượt khỏi một đêm lễ cúng. Đây là một chuỗi đổi chác kéo dài qua nhiều người, nhiều năm, nhiều lớp giấy tờ, nhiều cái tên bị xóa.
Khánh Vy nhìn tập hồ sơ chuyển nhượng đất rơi trên mặt cầu. Cô nhặt lên, lật nhanh.
“Anh Nam.”
“Sao?”
“Trong phụ lục có danh sách các phần mộ phải di dời để bàn giao đất cho An Lạc Viên.”
“Có Linh?”
“Có. Nhưng không chỉ Linh.”
Cô đưa anh xem.
Trang giấy ướt mưa, nhưng chữ vẫn đọc được. Danh sách gồm nhiều mã mộ, vị trí, tên thân nhân. Một số tên bị ghi tắt. Ở gần cuối trang có một dòng khiến Nam khựng lại:
Mộ số 49 - vô danh - khu đất sau nhà thờ họ Nguyễn - xử lý theo diện mộ cũ không người nhận.
Nam nhớ ngay đến những bài vị không tên trong miếu Cầu Đen.
“Mộ vô danh sau nhà thờ họ Nguyễn?”
Khánh Vy gật. “Có thể là Nguyễn Ngọc Diệp. Hoặc một người khác.”
Nam nhìn về phía nghĩa trang xa xa trong mưa.
“Nhưng sau nhà thờ họ Nguyễn làm gì có mộ.”
Khánh Vy nhìn anh.
“Có thể vì nó nằm dưới nền.”
Vết nứt trong phòng thờ.
Nước đen rỉ ra.
Tuấn nói dưới đó có hộp.
Cha anh viết: Diệp không chết trong lễ. Nó bị chôn sau lễ.
Tất cả nối lại với nhau thành một đường thẳng tối đen.
Diệp bị chôn sau lễ. Linh phát hiện. Linh bị chọn. Sau đó Linh không được chôn. Một cái quan tài khác được đưa vào đám tang. Hũ tro trong nhà có thể không phải tro Linh. Giấy di dời tro cốt được ký trước khi Linh chết. Và dự án An Lạc Viên đang muốn san toàn bộ khu đất, bao gồm mộ số 49 vô danh phía sau nhà thờ họ Nguyễn.
Không phải dự án che giấu cái chết của Linh.
Dự án đang chuẩn bị xóa sạch mọi thứ còn sót lại.
“Phải về nhà.” Nam nói.
Khánh Vy gật. “Về nhà, giữ hiện trường nền phòng thờ. Sau đó xin lệnh khai quật.”
Dì Hạnh nghe đến đó thì ngẩng phắt lên.
“Không được đào nền! Nếu đào, tất cả chúng ta chết hết!”
Nam nhìn bà ta.
“Không. Nếu không đào, người chết sẽ tiếp tục bị chôn thay chúng ta.”
Dì Hạnh lắc đầu, khóc lóc. “Ông Cẩn không tha đâu. Các người không hiểu. Ông ấy biết tên từng người. Ai bị ghi tên rồi thì không thoát.”
Nam bước đến trước mặt dì.
“Ông ta biết tên vì mọi người đưa tên cho ông ta. Vì mọi người ký giấy. Vì mọi người sợ. Vì mọi người đổi người khác để mình được yên.”
Dì Hạnh câm lặng.
Bà Mai bỗng nói rất nhỏ:
“Nam.”
Anh quay lại.
Mẹ anh ngồi dưới mưa, tóc bết vào mặt, không còn vẻ người phụ nữ cứng rắn, luôn tin rằng mình đang cứu gia đình. Bà giống một người vừa tỉnh dậy sau cơn mê dài, thấy tay mình đầy vết máu mà không nhớ mình đã cầm dao từ lúc nào.
“Mẹ nhớ rồi.”
Nam bước lại gần.
“Nhớ gì?”
“Đêm sau đám tang.” Bà Mai nhìn xuống hai bàn tay. “Mẹ tỉnh dậy giữa đêm. Nghe tiếng bánh xe ngoài sân sau. Mẹ ra cửa sổ nhìn. Thấy thầy Tư Lễ, dì Hạnh và hai người lạ khiêng một cái gì đó lên xe tải nhỏ. Mẹ hỏi họ đưa Linh đi đâu. Thầy nói...”
Bà nghẹn lại.
“Nói gì?”
Bà Mai ngẩng lên nhìn Nam, mắt đầy tuyệt vọng.
“Thầy nói người gánh hạn không được nằm trong đất nhà. Phải gửi đến nơi giữ tên.”
“Nơi giữ tên là đâu?”
Bà Mai run rẩy nhìn về phía dòng nước Cầu Đen.
“Miếu Cầu Đen.”
Khánh Vy cau mày. “Chúng tôi vừa ở miếu. Không thấy gì ngoài bài vị.”
Bà Mai lắc đầu.
“Không phải trong miếu.” Giọng bà nhỏ như gió. “Dưới miếu.”
Mặt nước dưới cầu bỗng nổi lên một vòng xoáy nhỏ.
Không có gió mạnh. Không có vật rơi xuống. Nhưng vòng xoáy đen lan ra dưới chân cầu, ngay nơi bóng Linh vừa hiện lên.
Từ trong balo của Nam, chiếc hũ sứ bọc áo khoác rung nhẹ.
Một lần.
Hai lần.
Rồi từ bên trong hũ, có tiếng gõ rất khẽ.
Cộc.
Bà Mai hét lên.
Dì Hạnh ngã khuỵu.
Khánh Vy cứng người, mắt nhìn balo của Nam.
Tiếng gõ lại vang lên.
Cộc.
Cộc.
Nam đứng giữa cầu, toàn thân lạnh buốt.
Không phải từ dưới nước.
Không phải từ miếu.
Mà từ chiếc hũ mà mẹ anh đã định rải xuống Cầu Đen.
Trong tiếng mưa, từ bên trong hũ sứ vang ra một giọng rất nhỏ, méo đi như bị nhốt trong đất nung suốt mười năm:
“Anh Nam... đừng mở ở đây.”