Nghi Lễ Tế Thần - Chap 35

35.

Bà ngoại Phương năm nay đã gần tám mươi tuổi, cũng đã già yếu, tuy chẳng lú lẫn gì nhưng nay ốm mai đau, dạo gần đây thì sức khỏe xuống rõ.

Lại nói chuyện ông mất từ sớm, bà có hai người con, mẹ Phương là chị, phía sau còn một người em trai tên là Thức, theo vai vế thì Phương gọi bằng cậu, cậu Thức là gia chủ trong nhà, sống cùng nuôi bà ngoại nhưng suốt ngày đi làm ăn xa, mà vợ cậu Thức thì vào cảnh mẹ chồng nàng dâu, xưa nay khó ở với bà, nên khi bà già yếu thì chăm không được chu đáo, do đó bà bệnh thế thì mẹ Phương không yên tâm, đành phải tự mình về quê mà chăm một thời gian. Dù sao lâu nay Phương cũng ở chùa nhiều hơn ở nhà, chỉ thi thoảng mới về nhà trọ mà thăm mẹ nên mẹ về quê cũng là tiện nhất, trả luôn phòng trọ đi thì đỡ tốn kém, chờ bà ngoại sức khỏe tốt lên, mẹ lên lại thành phố sẽ liệu sau.

Hôm mẹ về quê, Phương rời chùa theo ra tiễn chân, bấy giờ phép Bức ý dùng đã thạo nên kể cả bước ra cửa chùa cũng không bị quỷ thâm nhập vào ý thức nữa. Khi chuẩn bị đi, trong lúc chờ xe còn nửa tiếng đồng hồ, mẹ mới cầm tay Phương mà căn dặn ân cần cứ như thể là dặn dò lần cuối:

“Phương con lâu nay ở chùa đã học thông đạo, chắc cũng biết cư xử lễ nghi, nhưng phận làm mẹ dù có nói đi nói lại cả ngàn lần vẫn cứ phải nói cho con nhớ, con ở chùa phải hòa nhã với các anh em sư tăng, cư xử phải khéo léo hài hòa, kính trên nhường dưới, nhất mực lễ phép, con lại phải siêng năng hơn chứ mẹ thấy con còn biếng nhác lắm, lần này mẹ về quê chẳng biết khi nào mới lên lại, người già như lá về cội, có khi bà con ngày càng yếu đi thì mẹ ở quê cho tới khi bà mất thì thôi, lâu nay có mẹ thì con ở chùa không ổn còn có nơi đi về, giờ mẹ đi rồi, con chớ để người ta khinh ghét thì còn yên ổn mà sống nhé.”

Phương lâu nay ở chùa vẫn được mọi người rất quý, nhưng nghe mẹ dặn thì vẫn cúi đầu kính cẩn xin vâng, rồi thấy xe vẫn chưa tới, mẹ lại ngồi bắt Phương đọc lại bài “phép tắc người con” của Vọng Tây Cư sĩ, bài ấy mẹ dạy cho Phương từ tấm bé Phương đã thuộc làu, nhưng lâu lâu mẹ vẫn bắt Phương đọc lại cho khỏi quên.

Chẳng hiểu sao lần này mẹ lại dặn dò ân cân chu đáo cụ tỉ như thế, nên Phương cũng hơi ái ngại, lại nhìn sắc mặt mẹ nghiêm trang, liền không dám trái lời mà đứng ngay giữa bến xe đọc bài thơ ấy cho mẹ nghe, bài “phép tắc người con” như sau:

“Phép người con, Thánh nhân dạy.
Hiếu đệ trước, kế cẩn tín.
Yêu bình đẳng, gần người nhân.
Có dư sức, thì học văn.

Cha mẹ gọi, trả lời ngay.
Cha mẹ bảo, chớ làm biếng.
Cha mẹ dạy, phải kính nghe.
Cha mẹ trách, phải thừa nhận.

Đông phải ấm, hạ phải mát.
Sáng phải thăm, tối phải viếng.
Đi phải thưa, về phải trình.
Ở ổn định, nghề không đổi.

Việc tuy nhỏ, chớ tự làm.
Nếu đã làm, thiếu đạo con.
Vật tuy nhỏ, chớ cất riêng.
Nếu cất riêng, cha mẹ buồn.

Cha mẹ thích, dốc lòng làm.
Cha mẹ ghét, cẩn thận bỏ.
Thân bị thương, cha mẹ lo.
Đức Tổn thương, cha mẹ tủi.
Cha mẹ thương, hiếu đâu khó.
Cha mẹ ghét, hiếu mới tốt.

Cha mẹ lỗi, khuyên thay đổi.
Mặt ta vui, lời ta dịu.
Khuyên không nghe, vui can tiếp.
Dùng khóc khuyên, đánh không giận.

Cha mẹ bệnh, nếm thuốc trước.
Ngày đêm hầu, không rời giường.
Tang ba năm, thường thương nhớ.
Chỗ ở đỗi, không rượu thịt.
Tang đủ lễ, cúng hết lòng.
Việc người chết, như người sống.

Anh thương em, em kính anh.
Anh em thuận, hiếu trong đó.
Tiền của nhẹ, oán nào sanh.
Lời nhường nhịn, tức giận mất.

Hoặc ăn uống, hoặc đi đứng.
Người lớn trước, người nhỏ sau.
Lớn gọi người, liền gọi thay.
Người không có, mình làm thay.

Gọi người lớn, chớ gọi tên.
Với người lớn, chớ khoe tài.
Gặp trên đường, nhanh đến chào.
Người không nói, kính lui đứng.
Phải xuống ngựa, phải xuống xe.
Đợi người đi, hơn trăm bước.

Người lớn đứng, nhỏ chớ ngồi.
Người lớn ngồi, cho phép ngồi.
Trước người lớn, phải nói nhỏ.
Nhỏ không nghe, không đúng phép.
Đến phải nhanh, lui phải chậm.
Khi hỏi đáp, mắt nhìn thẳng.

Việc chú bác, như việc cha.
Việc anh họ, như anh ruột.

Sáng dậy sớm, tối ngủ trễ.
Lúc chưa già, quí thời gian.
Sáng rửa mặt, phải đánh răng.
Tiểu tiện xong, rửa tay sạch.

Mũ phải ngay, nút phải gài.
Vớ và giày, mang chỉnh tề.
Nón quần áo, để cố định.
Chớ để bừa, tránh dơ bẩn.

Áo quý sạch, không quý đắt.
Hợp thân phận, hợp gia đình.
Với ăn uống, chớ kén chọn.
Ăn vừa đủ, chớ quá no.
Tuổi còn nhỏ, chớ uống rượu.
Uống say rồi, rất là xấu.

Đi thong thả, đứng ngay thẳng.
Chào cúi sâu, lạy cung kính.
Chớ đạp thềm, không đứng nghiêng.
Chớ ngồi dang, không rung đùi.

Vén rèm cửa, chớ ra tiếng.
Rẽ quẹo rộng, chớ đụng góc.
Cầm vật rỗng, như vật đầy.
Vào phòng trống, như có người.
Chớ làm vội, vội sai nhiều.
Không sợ khó, chớ qua loa.
Nơi ồn náo, không đến gần.
Việc không đáng, quyết chớ hỏi.

Sắp vào cửa, hỏi có ai.
Sắp vào nhà, cất tiếng lớn.
Người hỏi ai, nên nói tên.
Nói ta – tôi, không rõ ràng.
Dùng đồ người, cần mượn rõ.
Nếu không hỏi, tức là trộm.
Mượn đồ người, trả đúng hẹn.
Sau có cần, mượn không khó.

Phàm nói ra, tín trước tiên.
Lời dối trá, sao nói được.
Nói nhiều lời, không bằng ít.
Phải nói thật, chớ xảo nịnh.
Lời gian xảo, từ bẩn thỉu.
Thói tầm thường, phải trừ bỏ.

Thấy chưa thật, chớ nói bừa.
Biết chưa đúng, chớ tuyên truyền.
Việc không tốt, chớ dễ nhận.
Nếu dễ nhận, tiến lui sai.
Phàm nói chuyện, nói trọng điểm.
Chớ nói nhanh, chớ mơ hồ.
Kia nói phải, đây nói quấy.
Không liên quan, chớ để ý.

Thấy người tốt, nên sửa mình.
Dù còn xa, cũng dần kịp.
Thấy người xấu, tự kiểm điểm.
Có thì sửa, không cảnh giác.

Chỉ đức học, chỉ tài nghệ.
Không bằng người, phải tự gắng.
Nếu quần áo, hoặc ăn uống,
Không bằng người, không nên buồn.

Nghe lỗi giận, nghe khen vui.
Bạn xấu đến, bạn hiền đi.
Nghe khen sợ, nghe lỗi vui.
Người hiền lương, dần gần gũi.

Lỗi vô ý, gọi là sai.
Lỗi cố ý, gọi là tội.
Biết sửa lỗi, không còn lỗi.
Nếu che giấu, lỗi chồng thêm.

Phàm là người, đều yêu thương.
Che cùng trời, ở cùng đất.

Người hạnh cao, danh tự cao.
Mọi người trọng, không bề ngoài.
Người tài năng, tiếng tự cao.
Được người phục, chẳng do khoe.
Mình có tài, chớ dùng riêng.
Người có tài, không chỉ trích.
Không nịnh giàu, chớ khinh nghèo.
Chớ ghét cũ, không thích mới.
Người không rảnh, chớ não phiền.
Người bất an, không quấy nhiễu.

Người có lỗi, chớ vạch trần.
Việc riêng người, chớ nói truyền.
Khen người thiện, tức là tốt.
Người biết được, càng tốt hơn.
Khen người ác, chính là ác.
Ác cùng cực, tai họa đến.
Cùng khuyên thiện, cùng lập đức.
Lỗi không ngăn, đôi bên sai.
Hễ nhận cho, phân biệt rõ.

Cho nên nhiều, nhận nên ít.
Sắp cho người, trước hỏi mình.
Mình không thích, phải mau ngưng.
n phải báo, oán phải quên.
Báo oán ngắn, báo ân dài.
Đối người ở, thân đoan chánh.
Tuy đoan chánh, lòng độ lượng.
Thế phục người, người không phục.
Lý phục người, tâm mới phục.

Cùng là người, khác tộc loại.
Thô tục nhiều, nhân từ ít.
Đúng người nhân, người kính sợ.
Nói thẳng lời, không dẻ nịnh.
Gần người hiền, tốt vô hạn.
Đức tiến dần, lỗi ngày giảm.
Không gần hiền, hại vô cùng.
Tiểu nhân đến, trăm việc hư.
Không gắng làm, chỉ học văn.
Chỉ bề ngoài, thành người nào.
Nếu gắng làm, không học văn.
Theo ý mình, mù lẽ phải.
Cách đọc sách, có ba điểm.
Tâm mắt miệng, tin đều trọng.
Mới đọc đây, chớ thích kia.
Đây chưa xong, kia chớ đọc.
Thời gian ít, cần chăm chỉ.
Công phu đủ, đọc liền thông.
Tâm có nghi, thì chép lại.
Học hỏi người, mong chính xác.
Gian phòng sạch, vách tường sạch.
Bàn học sạch, bút nghiên ngay.
Mực mài nghiêng, tâm bất chánh.
Chữ viết ẩu, tâm không ngay.
Xếp sách vở, chỗ cố định.
Đọc xem xong, trả chỗ cũ.
Tuy có gấp, xếp ngay ngắn.
Có sai hư, liền tu bổ.
Không sách Thánh, bỏ không xem.
Che thông minh, hư tâm trí.
Chớ tự chê, đừng tự bỏ.
Thánh và Hiền, dần làm được.”

Mẹ nghe Phương vẫn thuộc làu lời mẹ dạy như thế thì yên lòng, cười mà xoa đầu Phương như ngày cậu còn thơ bé.

Thế mới biết,

Sinh con nghĩa, mẹ ắt nhân

Lời cha mẹ dạy muôn lần chẳng sai

Thành tựu viên mãn do ai?

Quên ơi cha mẹ là loài súc sinh.

Thế rồi xe đến, mẹ mới nói vội:

“Mong cho con mẹ sau này sẽ thành tài đứng trên muôn người, nếu không được thế cũng phải giữ cho được như hiện nay, tức là dù nghèo cũng làm người trong sạch nhân nghĩa, nếu thế thì có chết thì mẹ cũng chẳng tiếc gì.”

Nói xong bước vội lên xe.

Phương nghe vậy hét vội theo:

“Mẹ đừng nói gở, chết với chóc cái gì, mẹ khổ cả đời rồi, giờ còn phải sống thật lâu để con trả hiếu chứ.”

Mẹ nghe được vậy thì mỉm cười, ngoái lại nhìn rồi bước khuất hẳn, xe bắt đầu lăn bánh đi.

Phương đứng lặng người, vừa rồi nhìn mẹ xách làn lên xe ô tô đi, bóng dáng mẹ khắc khổ bần hàn, mặc chiếc áo vải đơn sơ, đi đôi dép rách, đội chiếc nón lá, một tay xách làn mây, tay kia vịn vào thành xe mà bước lên, bị người ta chen xô, trong lòng lại thương cảm vô cùng…sao tóc mẹ từ khi nào bạc cả thế? Bạc đầu thế này sớm hôm vẫn phải đi giúp việc cho nhà người để kiếm miếng cơm nuôi con thơ…sao đôi tay mẹ từ khi nào mà nhăn nheo chai sạn hết cả? lại trơ ra nào những xương? Đôi tay ấy ngày xưa bế con trong lòng vẫn còn trắng trẻo nõn nà mà…trời ơi từ khi nào mà sao khuôn mặt mẹ nhăn nheo thế kia? Sao mẹ cười mà khóe mi hằn vết chân chim, trán cũng nhăn nữa…

Xe đi rồi mẹ vẫn vẫy tay với Phương qua khung cửa kính…Bất chợt Phương giật mình hoảng hốt, nhìn kĩ thấy nơi ghế mẹ ngồi hiện ra sừng sững một bóng quỷ toàn thân đỏ rực như lửa, có tới sau cánh tay đang vòng ra mà ôm lấy thân mẹ, mẹ vẫn cười mà chẳng hay biết gì.

Phương kinh hãi bủn rủn cả tay chân, liền lao theo nhưng chiếc xe đã chạy đi vùn vụt, Phương chạy theo một quãng thì đuối vấp chân mà ngã nhoài người ra giữa đường, rồi nằm vật giữa đường gào lên mà khóc như đứa trẻ thơ, người đi đường thấy đứa thanh niên chợt ngã vật ra thì vội lại mà cấp cứu, nhưng khi vừa sát đến Phương thì người nào người nấy chết lặng, mặt tái mét cả, có người sợ máu còn ngất xỉu luôn…

…trước mắt họ thấy cảnh Phương nằm giữa đường khóc trong đau đớn, khuôn mặt tê tái kinh hãi, nơi đôi mắt chảy ra chẳng phải nước mắt thông thường, mà là máu đỏ tươi chảy tràn khắp mặt, rồi nhỏ xuống nền đường…

Thật là,

Quỷ dụng binh, mẫu thân tận mạng

Thương mẹ hiền, máu mắt tuôn rơi.